tamhonkhoe.comBằng chứng
Trang này gom mọi nhận định có nguồn trên tamhonkhoe.com vào hai bảng: một bảng cho khoa học, một bảng cho kinh điển. Hai loại nguồn được tách riêng vì chúng trả lời những câu hỏi khác nhau.
Nhãn dùng trên trang:
- [Đã xác nhận]: có nguồn đã mở và đọc, ghi bên cạnh.
- [Suy luận]: rút ra từ nguồn, nhưng nguồn không nói trực tiếp.
- [Đánh giá chuyên môn]: ý kiến của người soạn, chưa có nghiên cứu riêng. Nhận định chưa tìm được nguồn đủ tin cậy được đánh dấu "cần kiểm chứng" trong bản nháp và không lên trang này.
Bảng 1. Khoa học thấy gì
| Nhận định | Nhãn | Nguồn | Dùng ở |
|---|---|---|---|
| Tổng quan 47 thử nghiệm ngẫu nhiên, 3.515 người: chương trình thiền chánh niệm (thường kéo dài vài tuần) giảm lo âu, trầm cảm và đau ở mức nhỏ đến vừa; mức bằng chứng "vừa phải" | [Đã xác nhận] | Goyal et al. 2014, JAMA Internal Medicine, doi:10.1001/jamainternmed.2013.13018 | Giao thoa 0 – Tuần 1, Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| Cùng tổng quan: không thấy thiền tốt hơn các cách can thiệp chủ động khác như thuốc, vận động hay liệu pháp hành vi | [Đã xác nhận] | Goyal et al. 2014 | Giao thoa 0 – Tuần 1 |
| Nghiên cứu về chánh niệm còn vấn đề về định nghĩa, phương pháp, cách diễn giải; tác dụng không mong muốn chưa được theo dõi đủ | [Đã xác nhận] | Van Dam et al. 2018, Perspectives on Psychological Science 13(1), doi:10.1177/1745691617709589 | Giao thoa 0 – Tuần 1 |
| Phân tích gộp bài tập biết ơn: so với nhóm làm hoạt động khác, tăng cảm giác an lạc ở mức nhỏ; so với bài tập tâm lý tích cực khác, gần như không khác | [Đã xác nhận] | Davis et al. 2016, Journal of Counseling Psychology 63(1), doi:10.1037/cou0000107 | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| 27 nghiên cứu, 3.675 người: bài tập biết ơn giảm triệu chứng trầm cảm và lo âu ở mức nhỏ (g = −0,29 sau bài tập; −0,23 lúc theo dõi); nhỏ hơn khi so với nhóm đối chứng tích cực | [Đã xác nhận] | Cregg & Cheavens 2021, Journal of Happiness Studies 22(1), doi:10.1007/s10902-020-00236-6 | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| 64 thử nghiệm ngẫu nhiên về bài tập biết ơn: đa số có nguy cơ sai lệch cao; mức chắc chắn của bằng chứng thấp hoặc rất thấp | [Đã xác nhận] | Diniz et al. 2023, Einstein (São Paulo) 21, doi:10.31744/einstein_journal/2023RW0371 | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| 27 nghiên cứu thực nghiệm, 4.045 người: làm việc tử tế cho người khác tăng cảm giác hạnh phúc của người làm ở mức nhỏ đến vừa (δ = 0,28); lực thống kê trung bình khoảng 0,42 | [Đã xác nhận] | Curry et al. 2018, Journal of Experimental Social Psychology 76, trang bài báo | Giao thoa 0 – Tuần 3, Giao thoa 1 – Tuần 12 |
| 33 nghiên cứu về luyện tự kiểm soát: hiệu quả nhỏ (g = 0,30), còn khoảng 0,13–0,24 sau khi hiệu chỉnh sai lệch xuất bản | [Đã xác nhận] | Friese et al. 2017, Perspectives on Psychological Science 12(6), doi:10.1177/1745691617697076 | Giao thoa 0 – Tuần 4 |
| 86 công bố, 38.124 người lao động: người tách được khỏi công việc lúc nghỉ ít kiệt sức hơn, ngủ tốt hơn. Đây là tương quan | [Đã xác nhận] | Wendsche & Lohmann-Haislah 2017, Frontiers in Psychology 7, doi:10.3389/fpsyg.2016.02072 | Giao thoa 0 – Tuần 5 |
| 5 nghiên cứu đoàn hệ: người làm tình nguyện có nguy cơ tử vong thấp hơn (RR = 0,78; 0,66–0,90). Đây là tương quan; thử nghiệm ngẫu nhiên chưa cho thấy lợi ích rõ | [Đã xác nhận] | Jenkinson et al. 2013, BMC Public Health 13:773, trang bài báo | Giao thoa 0 – Tuần 6 |
| 21 thử nghiệm thiền từ tâm và từ bi ở người đi làm: giảm kiệt sức (g = 0,40) và căng thẳng (g = 0,54), tăng lòng tử tế với chính mình (g = 0,65); kết quả khác nhau theo công việc và cách tập | [Đã xác nhận] | Wang et al. 2024, Stress and Health 40(1), doi:10.1002/smi.3273 | Giao thoa 1 – Tuần 7 |
| 83 nghiên cứu: khoảng 8% người tập thiền gặp trải nghiệm bất lợi (khoảng 4% trong nghiên cứu thực nghiệm), thường là lo âu, trầm cảm; có thể xảy ra ở người chưa từng có vấn đề sức khỏe tâm thần | [Đã xác nhận] | Farias et al. 2020, Acta Psychiatrica Scandinavica 142(5), doi:10.1111/acps.13225 | Giao thoa 1 – Tuần 7, Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| 54 báo cáo (2.323 người): chương trình tha thứ do chuyên gia hướng dẫn tăng mức tha thứ so với không can thiệp (Δ = 0,56; 0,43–0,68) và so với can thiệp khác (Δ = 0,45); giảm trầm cảm, lo âu so với không can thiệp | [Đã xác nhận] | Wade et al. 2014, Journal of Consulting and Clinical Psychology 82(1), doi:10.1037/a0035268 | Giao thoa 1 – Tuần 8 |
| 65 nghiên cứu: khiêm nhường đi kèm sức khỏe tinh thần tốt hơn một chút (tương quan khoảng 0,06–0,20). Đây là tương quan | [Đã xác nhận] | Lee et al. 2025, The Counseling Psychologist 53(6), doi:10.1177/00110000251352566 | Giao thoa 1 – Tuần 9 |
| Tổng quan 20 phân tích gộp: liệu pháp chấp nhận và cam kết (ACT) hiệu quả với lo âu, trầm cảm, đau mạn tính, nghiện chất; ngang liệu pháp nhận thức hành vi | [Đã xác nhận] | Gloster et al. 2020, Journal of Contextual Behavioral Science 18, doi:10.1016/j.jcbs.2020.09.009 | Giao thoa 1 – Tuần 10 |
| 39 thử nghiệm ngẫu nhiên, 1.821 người: ACT tốt hơn nhóm đối chứng (g = 0,57); không khác biệt rõ so với liệu pháp nhận thức hành vi | [Đã xác nhận] | A-Tjak et al. 2015, Psychotherapy and Psychosomatics 84(1), doi:10.1159/000365764 | Giao thoa 1 – Tuần 10 |
| 23 thử nghiệm ngẫu nhiên: can thiệp tôn giáo/tâm linh giảm lo âu; với trầm cảm kết quả yếu hơn; chương trình đa dạng, chất lượng hạn chế | [Đã xác nhận] | Gonçalves et al. 2015, Psychological Medicine 45(14), doi:10.1017/S0033291715001166 | Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| Khảo sát, theo dõi và một thí nghiệm ngẫu nhiên: tiêu tiền cho người khác đi kèm (và trong thí nghiệm làm tăng) cảm giác hạnh phúc; phần khảo sát là tương quan | [Đã xác nhận] | Dunn, Aknin & Norton 2008, Science 319(5870), doi:10.1126/science.1150952 | Giao thoa 1 – Tuần 12 |
Nghiên cứu dùng trong khung chương trình (chưa dùng trong bài nào) nằm ở Khóa học – Nghiên cứu dùng trong khung.
Bảng 2. Đoạn kinh đã đối chiếu với trang gốc
| Đoạn kinh | Truyền thống | Bản dùng | Giấy phép | Trang tiếng Việt | Trang tiếng Anh | Đối chiếu nguyên văn | Người duyệt nghĩa | Dùng ở |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MN 10, phần Thân, mục 1 (chánh niệm hơi thở) | Phật giáo | Thanissaro Bhikkhu, Access to Insight | CC BY-NC | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 1 |
| Thi thiên 46:10 | Kitô giáo | World English Bible, eBible.org | Phạm vi công cộng | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 1 |
| Epictetus, chương "How we should struggle against appearances" | Khắc kỷ | George Long, Project Gutenberg #10661 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 1 |
| AN 2.119 (hai hạng người khó tìm) | Phật giáo | Thanissaro Bhikkhu, Access to Insight | CC BY-NC | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| Pirkei Avot, chương IV, đoạn 1 (Ben Zoma) | Do Thái giáo | Joseph I. Gorfinkle, Project Gutenberg #8547 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| Marcus Aurelius, Suy tưởng, quyển I, mục 1–3 | Khắc kỷ | George Long, Project Gutenberg #15877 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 2 |
| Ma-thi-ơ 7:12 | Kitô giáo | Kinh Thánh 1923/1925 (bản Việt), eBible.org; bản Anh: World English Bible | Phạm vi công cộng | Nguyên văn (đã hiệu đính chính tả một chữ) | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 3 |
| Talmud, Shabbat 31a (Hillel và người ngoại bang) | Do Thái giáo | Steinsaltz, Sefaria | CC BY-NC | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 3 |
| Nawawi 40, hadith 13 | Hồi giáo | sunnah.com | Còn bản quyền | Chỉ tóm ý và đặt link | Trích dưới 15 chữ | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 3 |
| Đạo Đức Kinh, chương 33 | Đạo giáo | James Legge, Project Gutenberg #216 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 4 |
| Bukhari 6464 | Hồi giáo | sunnah.com | Còn bản quyền | Chỉ tóm ý và đặt link | Trích dưới 15 chữ | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 4 |
| Seneca, Thư 1 (trích) | Khắc kỷ | Richard M. Gummere, Wikisource | Phạm vi công cộng | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 4 |
| Xuất hành 20:8–10 | Do Thái giáo | JPS 1917, Sefaria | Phạm vi công cộng | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 5 |
| Mác 6:31 | Kitô giáo | Kinh Thánh 1923/1925 (bản Việt), eBible.org; bản Anh: World English Bible | Phạm vi công cộng | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 5 |
| Đạo Đức Kinh, chương 15, đoạn 3 | Đạo giáo | James Legge, Project Gutenberg #216 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 5 |
| Bhagavad Gita 3:19 | Bất nhị | Edwin Arnold, Project Gutenberg #2388 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 6 |
| Qur'an 76:8–9 | Hồi giáo | Bản Việt: Hasan Abdulkarim, QuranEnc; bản Anh: Pickthall, Project Gutenberg #16955 | Không được sửa (QuranEnc); phạm vi công cộng tại Mỹ (Pickthall) | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 6 |
| Marcus Aurelius, Suy tưởng V.6 (phần đầu) | Khắc kỷ | George Long, Project Gutenberg #15877 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 0 – Tuần 6 |
| Snp 1.8 (Kinh Từ), câu 3.3–8.4 | Phật giáo | Bhikkhu Sujato, SuttaCentral | CC0 | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 7 |
| Đạo Đức Kinh, chương 67, đoạn 2–4 | Đạo giáo | James Legge, Project Gutenberg #216 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 7 |
| Bhagavad Gita 12:13–14 | Bất nhị | Edwin Arnold, Project Gutenberg #2388 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 7 |
| Dhp 5 | Phật giáo | Bhikkhu Sujato, SuttaCentral | CC0 | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 8 |
| Ma-thi-ơ 18:21–22 | Kitô giáo | Kinh Thánh 1923/1925 (bản Việt), eBible.org; bản Anh: World English Bible | Phạm vi công cộng | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 8 |
| Qur'an 24:22 | Hồi giáo | Bản Việt: Hasan Abdulkarim, QuranEnc; bản Anh: Pickthall, Project Gutenberg #16955 | Không được sửa (QuranEnc); phạm vi công cộng tại Mỹ (Pickthall) | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 8 |
| Đạo Đức Kinh, chương 8, đoạn 1 và 3 | Đạo giáo | James Legge, Project Gutenberg #216 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 9 |
| Bhagavad Gita 2:47–48 | Bất nhị | Edwin Arnold, Project Gutenberg #2388 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 9 |
| Gương Chúa Giêsu, quyển I, chương 2, đoạn 4 | Kitô giáo | William Benham, Project Gutenberg #1653 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 9 |
| Encheiridion, chương I, đoạn đầu | Khắc kỷ | George Long, Project Gutenberg #10661 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 10 |
| Dhp 277 | Phật giáo | Bhikkhu Sujato, SuttaCentral | CC0 | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 10 |
| Qur'an 2:286 | Hồi giáo | Bản Việt: Hasan Abdulkarim, QuranEnc; bản Anh: Pickthall, Project Gutenberg #16955 | Không được sửa (QuranEnc); phạm vi công cộng tại Mỹ (Pickthall) | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 10 |
| Brother Lawrence, đoạn cuối các cuộc trò chuyện | Kitô giáo | Project Gutenberg #13871 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| 1 Các Vua 19:11–12 | Do Thái giáo | JPS 1917, Sefaria | Phạm vi công cộng | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| Katha Upanishad, phần thứ sáu, câu X–XI | Bất nhị | Swami Paramananda, Project Gutenberg #3283 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 11 |
| Dhp 223–224 | Phật giáo | Bhikkhu Sujato, SuttaCentral | CC0 | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 12 |
| Qur'an 2:261 | Hồi giáo | Bản Việt: Hasan Abdulkarim, QuranEnc; bản Anh: Pickthall, Project Gutenberg #16955 | Không được sửa (QuranEnc); phạm vi công cộng tại Mỹ (Pickthall) | Nguyên văn | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 12 |
| Pirkei Avot, chương V, đoạn 13 và 16 (Gorfinkle; nhiều bản đánh số 5:10 và 5:13) | Do Thái giáo | Joseph I. Gorfinkle, Project Gutenberg #8547 | Phạm vi công cộng tại Mỹ | Tự dịch | Nguyên văn | 04/11/2026 | Chưa có | Giao thoa 1 – Tuần 12 |
Giấy phép của từng nguồn do Peter mở trang gốc, đọc và chụp lại; danh sách đầy đủ ở Nguồn và bản quyền. Cột Giấy phép ghi đúng như trang gốc công bố; "phạm vi công cộng tại Mỹ" là cách Project Gutenberg ghi.