Khắc kỷ 2 – Tuần 8: Ôn tập
Bài lên trang theo duyệt của chủ dự án. Chưa có người duyệt từ trong truyền thống kiểm bài này.
Tuần này: đọc lại nhật ký của bảy tuần trước, tự chấm mình ở ba kỷ luật, rồi chọn cho mỗi kỷ luật một thói quen nhỏ để giữ sau khi khóa học kết thúc. Trong tuần, tiếp tục nhật ký ba cột như Tuần 1.
Mục tiêu đo được: hoàn thành bảng tự chấm và chọn đủ 3 thói quen; nhật ký ba cột ít nhất 5 trên 7 tối.
1. Lời dạy truyền thống
[Lời dạy truyền thống] Truyền thống Khắc kỷ dạy rằng tiến bộ không đo bằng việc thuộc nhiều lý thuyết, mà bằng cách mình sống mỗi ngày. Ở cuối cuốn Cẩm nang, Epictetus mô tả dấu hiệu của người đang tiến bộ, và giục người học đừng hẹn lại nữa.
Tình trạng và đặc điểm của người chưa được dạy là thế này: người ấy không bao giờ chờ lợi hay hại từ chính mình, mà từ những điều bên ngoài. Tình trạng và đặc điểm của người học triết là thế này: người ấy chờ mọi lợi và mọi hại từ chính mình. Dấu hiệu của người đang tiến bộ là thế này: không chỉ trích ai, không tâng bốc ai, không trách ai, không buộc tội ai, không nói gì về mình như thể mình là nhân vật quan trọng hay biết điều gì đó […]
Ngươi còn hoãn đến bao giờ mới coi mình xứng đáng với những điều tốt nhất, và không còn làm trái lý trí phân định trong bất cứ việc gì? […] Và nếu có điều gì vất vả hay dễ chịu, vẻ vang hay không vẻ vang đến với ngươi, hãy nhớ rằng cuộc thi là bây giờ, Thế vận hội là bây giờ, và không thể hoãn lại; và rằng chỉ một lần thua, một lần buông xuôi là tiến bộ mất đi hay được giữ lại. […] Còn ngươi, dù chưa phải là Socrates, vẫn nên sống như người muốn trở thành Socrates.
Đọc đúng bối cảnh
- "Chờ mọi hại từ chính mình" nối với Tuần 2: Epictetus nói về cách ta phản ứng bên trong, không nói người bị hại có lỗi. [Đánh giá chuyên môn] Nếu ai đó đang làm hại bạn, đó không phải lỗi của bạn.
- "Không tâng bốc ai" ở đây là không phán xét người khác, cả theo hướng khen quá lời lẫn chê. Nó không có nghĩa là không được cảm ơn hay ghi nhận người khác.
- Ở đoạn bị lược của chương XLVIII, Epictetus nói người đang tiến bộ "canh chừng chính mình như canh một kẻ thù đang nằm phục". Khóa này không tập kiểu tự soi xét khắt khe ấy; nhật ký là để thấy rõ, không phải để tự trách.
- "Một lần thua là tiến bộ mất đi" là cách nói thúc giục của thầy dạy. [Đánh giá chuyên môn] Trong thực tế, bỏ lỡ vài ngày không xóa đi những gì đã tập; điều quan trọng là quay lại.
- Câu cuối cho người học một chỗ đứng khiêm tốn: chưa phải Socrates, chỉ là người muốn đi theo hướng ấy.
2. Khoa học thấy gì
- [Đã xác nhận] Phân tích gộp 146 nghiên cứu ngẫu nhiên về viết ra trải nghiệm và cảm xúc cho thấy hiệu quả chung dương tính nhưng rất nhỏ (r = 0,075). (Frattaroli 2006)
- Nhìn lại cả khóa: các tuần dựa vào văn bản cổ và kinh nghiệm thực hành. Một số tuần có nghiên cứu gần (ACT, chánh niệm, việc tử tế, luyện tự kiểm soát), nhưng chúng tôi chưa tìm được nghiên cứu nào đánh giá trực tiếp chương trình tám tuần theo ba kỷ luật của Epictetus.
Giới hạn: khóa học này là đọc và tự quan sát, không phải trị liệu.
3. Thực hành người lớn
Tổng cộng 20–25 phút mỗi ngày.
- Đọc lại nhật ký (ngày 1–2, mỗi ngày 20 phút). Đọc lại nhật ký Tuần 1–7. Đánh dấu ba dòng bạn thấy có ích nhất.
- Tự chấm (ngày 3, 20 phút). Với mỗi kỷ luật, chọn một mức: chưa tập được · thỉnh thoảng · thường xuyên. - Mong muốn: tôi phân biệt được điều trong tay và ngoài tay; tôi biết thế nào là "đủ". - Hành động: tôi làm việc nhỏ cho người khác trong vai trò của mình. - Phán đoán: tôi tách được sự việc khỏi ý nghĩ đầu tiên. Đây không phải bài thi. Không cần mức nào cũng "thường xuyên".
- Chọn 3 thói quen (ngày 4, 20 phút). Mỗi kỷ luật chọn một thói quen nhỏ từ các tuần trước để giữ, ví dụ: hai câu nguyên tắc (Tuần 3), chép tay một câu (Tuần 4), một việc nhỏ mỗi ngày (Tuần 6). Viết ra lúc nào trong ngày bạn sẽ làm.
- Nhật ký ba cột (mỗi tối, 15 phút). Như Tuần 1: Mong muốn – Hành động – Phán đoán.
- Đánh dấu. Cuối tuần kiểm tra: đã có bảng tự chấm và 3 thói quen chưa; đã ghi nhật ký ít nhất 5/7 tối chưa.
4. Góc trẻ 6+
Trò "Ba ngôi sao" (5–10 phút, người lớn chơi cùng)
- Nhắc lại tên các trò của khóa: Ba câu hỏi trước khi ngủ, Hai chiếc kính, Góc yên trong lòng, Một câu đọc ba lần, Đồ chơi đi nghỉ, Việc tốt cho cả nhà, Trái cây theo mùa.
- Trẻ chọn ba trò con thích nhất và vẽ một ngôi sao cạnh mỗi trò.
- Cả nhà chọn một trò để chơi tiếp mỗi tuần.
Nếu trẻ chỉ nhớ một trò, như vậy cũng tốt.
5. Dừng tập khi
- Thấy hoảng sợ, hồi tưởng sang chấn, cảm giác mình hay thế giới "không thật" kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, hoặc có ý nghĩ tự hại.
- Đọc lại nhật ký làm bạn tự trách nhiều hơn hoặc làm sống lại chuyện buồn. Khi đó bỏ bước 1 và bước 2, chỉ chọn một thói quen để giữ.
- Người có tiền sử loạn thần, rối loạn lưỡng cực hoặc PTSD nặng nên hỏi bác sĩ trước khi tập trên 20 phút mỗi ngày.
- Khi đó dừng tập và xem Cần giúp ngay.
6. Kỹ năng nền trên daynentang
Để giữ một thói quen nhỏ sau khóa học, daynentang có bài Một việc nhỏ có ý nghĩa mỗi ngày.
7. Thực hành hôm nay
Mở nhật ký Tuần 1 và đọc lại trang đầu tiên. Viết một dòng: điều gì đã đổi khác từ hôm ấy?
Nguồn khoa học
- Frattaroli J (2006). Experimental disclosure and its moderators: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 132(6), 823–865. doi:10.1037/0033-2909.132.6.823
Nguồn kinh điển
- A Selection from the Discourses of Epictetus with the Encheiridion – George Long (Phạm vi công cộng) · link