tamhonkhoe.com

Khắc kỷ 2 – Tuần 6: Hành động vì cái chung

Bài lên trang theo duyệt của chủ dự án. Chưa có người duyệt từ trong truyền thống kiểm bài này.

Chưa dạy thử Chưa có chuyên gia duyệt

Tuần này: tập kỷ luật hành động. Mỗi sáng chọn một vai trò của mình (con, cha mẹ, bạn, đồng nghiệp, người hàng xóm) và một việc nhỏ làm cho người khác trong vai trò ấy. Tối ghi lại việc đã làm và lý do mình làm.

Mục tiêu đo được: 1 việc nhỏ cho người khác mỗi ngày, ít nhất 5 trên 7 ngày.

1. Lời dạy truyền thống

[Lời dạy truyền thống] Truyền thống Khắc kỷ dạy rằng con người sinh ra để sống cùng và làm việc cho nhau, nên kỷ luật thứ hai là hành động đúng với các mối quan hệ của mình. Marcus Aurelius là hoàng đế, người có nhiều quyền lực nhất thời ấy; ở mục này ông tự nhắc mình đừng để quyền lực làm hư mình.

Hãy cẩn thận để ngươi không bị biến thành một Caesar, không bị nhuộm bằng thứ thuốc nhuộm ấy; vì những điều như thế vẫn xảy ra. Vậy hãy giữ mình giản dị, tốt lành, trong sạch, nghiêm túc, không màu mè, là bạn của công lý, kính thờ thần linh, hiền hậu, trìu mến, hăng hái trong mọi việc nên làm. Hãy cố giữ mãi con người mà triết học muốn rèn ngươi thành. Hãy kính thần linh, và giúp con người. Đời ngắn ngủi. Đời sống trên mặt đất này chỉ có một trái ngọt: một tâm kính đạo và những việc làm vì người khác.

Bản dịch tamhonkhoe từ Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations), Suy tưởng, quyển VI, mục 30, đoạn đầu, George Long, Phạm vi công cộng.

Rồi ông nhắc lại tấm gương của Antoninus Pius, cha nuôi và người làm hoàng đế trước ông:

Hãy làm mọi việc như một người học trò của Antoninus. Hãy nhớ sự bền vững của ông trong mọi việc hợp với lý trí, và sự điềm đạm của ông trong mọi điều […]; và ông chịu đựng những người trách ông không công bằng mà không trách lại họ; ông không làm gì vội vàng; […] và ông chấp nhận để những người phản đối ý kiến của ông được nói thẳng; và ông vui khi có người chỉ cho ông điều gì tốt hơn.

Bản dịch tamhonkhoe từ Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations), Suy tưởng, quyển VI, mục 30 (trích), George Long, Phạm vi công cộng.

Đọc đúng bối cảnh

  • "Caesar" ở đây là tước hiệu của hoàng đế La Mã. Marcus tự cảnh báo mình về việc quyền lực làm con người đổi khác.
  • "Kính thờ thần linh", "tâm kính đạo" thuộc tôn giáo La Mã thời ấy và quan niệm Khắc kỷ về lý tính của vũ trụ. Khóa này trình bày phần thực hành, không đòi người học chấp nhận quan niệm đó.
  • [Lời dạy truyền thống] Kỷ luật hành động nối với Tuần 1: Epictetus nói người tập "không vô cảm như một bức tượng" mà phải giữ các mối quan hệ, làm con, làm cha mẹ, làm công dân.
  • [Đánh giá chuyên môn] "Chịu đựng người trách mình không công bằng" là lời Marcus nói về những lời trách móc trong việc chung. Nó không có nghĩa là chịu đựng bạo lực hay sự bóc lột.

2. Khoa học thấy gì

  • [Đã xác nhận] Một phân tích gộp 27 nghiên cứu thực nghiệm (4.045 người) cho thấy làm việc tử tế cho người khác tăng cảm giác hạnh phúc của chính người làm ở mức nhỏ đến vừa; nhiều nghiên cứu trong đó có cỡ mẫu nhỏ. (Curry et al. 2018)
  • [Suy luận] Các nghiên cứu ấy đo cảm giác của người làm việc tốt. Marcus lại nói làm việc tốt vì đó là việc đúng với bản tính con người, không phải để mình vui hơn. Hai cách nhìn khác nhau, dù cùng một hành vi.

3. Thực hành người lớn

Khoảng 20 phút mỗi ngày, cộng thời gian làm việc nhỏ.

  1. Đọc chậm (3 phút, buổi sáng). Đọc đoạn kinh thứ hai. Chọn một phẩm chất của Antoninus để tập trong tuần: không vội vàng; không trách lại khi bị trách oan; để người khác nói thẳng; vui khi có người chỉ cho mình điều tốt hơn.
  2. Chọn vai và việc (2 phút, buổi sáng). Viết: "Hôm nay, với vai trò , tôi sẽ ." Việc nhỏ, làm được trong ngày: gọi điện hỏi thăm bố mẹ, giúp đồng nghiệp một việc, dọn chung chỗ ở, nhường đường, cảm ơn người phục vụ.
  3. Làm, không cần ai biết. Nếu được, làm mà không kể với ai.
  4. Nhật ký tối (10–15 phút). Ghi: đã làm việc gì; lúc làm, tôi nghĩ tới người kia hay nghĩ tới việc mình được khen; phẩm chất của Antoninus hôm nay đã có dịp tập chưa.
  5. Đánh dấu. Cuối tuần đếm số ngày đã làm một việc nhỏ cho người khác; mục tiêu là ít nhất 5/7.

4. Góc trẻ 6+

Trò "Việc tốt cho cả nhà" (5–10 phút, người lớn làm cùng)

  1. Cả nhà kể tên các "vai" của mình: con, anh chị em, cháu, bạn cùng lớp.
  2. Trẻ chọn một vai và một việc nhỏ làm cho người trong vai ấy hôm nay: xếp dép cho ông bà, rót nước cho bố mẹ, cho em mượn đồ chơi.
  3. Người lớn cũng chọn một việc và làm cùng lúc.
  4. Tối hỏi: "Khi làm việc ấy, con thấy thế nào? Người kia thấy thế nào?"

Việc nhỏ, an toàn, hợp tuổi. Không dùng việc tốt để đổi lấy phần thưởng.

5. Dừng tập khi

  • Thấy hoảng sợ, hồi tưởng sang chấn, cảm giác mình hay thế giới "không thật" kéo dài, mất ngủ nhiều đêm, hoặc có ý nghĩ tự hại.
  • Việc giúp người khác làm bạn kiệt sức, hoặc bạn đang phải gánh quá nhiều việc chăm sóc. Khi đó chọn một việc nhỏ cho chính mình thay vào.
  • Khi đó dừng tập và xem Cần giúp ngay.

6. Kỹ năng nền trên daynentang

Ý tưởng việc nhỏ cho trẻ có ở bài Việc nhà của con; cho người lớn ở nơi làm việc có bài Tử tế nơi làm việc.

7. Thực hành hôm nay

Viết câu "Hôm nay, với vai trò , tôi sẽ " và làm việc ấy trước khi ngủ.

Nguồn khoa học

  • Curry OS, Rowland LA, Van Lissa CJ, Zlotowitz S, McAlaney J, Whitehouse H (2018). Happy to help? A systematic review and meta-analysis of the effects of performing acts of kindness on the well-being of the actor. Journal of Experimental Social Psychology, 76, 320–329. doi:10.1016/j.jesp.2018.02.014

Nguồn kinh điển

  • Thoughts of Marcus Aurelius Antoninus (Meditations) – George Long (Phạm vi công cộng) · link